Ծագումով հայերի հետքերով. Համո Մոսկոֆյան

3 Նոյեմբեր 2015ի ատենամարզանքի պահը յատկացուած էր շահեկան նիւթի մը, որ վերջին տարիներուն իր վրայ կեդրոնացուցած է լուսարձակները, հայրենիքի թէ սփիւռքի մէջ, նկատի ունենալով անոր ազգային հրատապութիւնն ու ինքնութեան բացայայտումը: Հարցը կը վերաբերի այն հայահատուածներուն, որոնք դարաշրջաններու դաժան հոլովոյթներու պարտադրանքով ու ժամանակաշրջաններու բռնի պայմաններու բերմամբ, դաւանափոխ կամ կրօնափոխ, թրքացած կամ իսլամացած են, սակայն, իրենց ծագումին կառչած մնացած են, նաեւ աւանդութիւններուն ու սովորոյթներուն, նիստուկացին եւ ապրելակերպին: Թէեւ այդպիսիներ հայախօս չեն, բայց, օրինակ, համշէնցիները կը խօսին համշէներէն, որ իր բառապաշարով ու դարձուածքներով ձեւափոխուած հայերէն է, յար եւ նման մեր բարբառներէն շատերուն:

Այս բոլորին մասին արտայայտուելու, նկարագրելու ու բացատրելու համար, հրաւիրուած էր վարժարանիս 1972ի շրջանաւարտներէն Պրն. Համօ Մոսկոֆեանը, որ վերջին տարիներուն, իր այցելութիւններով, տեսակցութիւններով եւ յարաբերութիւններով, տենդագին եւ յարատեւ աշխատանքի լծուած է, դառնալով ծանօթ անուն մը հայաստանէն թէ Սփիւռքէն ներս: Ասոր զուգահեռ, Պրն. Մոսկոֆեան, անցնող շուրջ երկու տարիներուն, Իրաքի Քիւրտիստան այցելելով, պետական ու ժողովրդային շրջանակներուն հետ լայն եւ խոր շփումներ ունեցած իր տպաւորութիւնները, գաղափարները ու մեկնաբանութիւնները սփռած է հայ մամուլին մէջ: Հայ գրականութեան ու հայոց պատմութեան վերի կարգի դասարաններու ուսուցիչ՝ Պրն. Պարոյր Աղպաշեան, ըստ պատշաճի ներկայացուց Մոսկոֆեանի մտաւորական-լրագրական գործունէութիւնները եւ բերած ներդրումները այդ մարզերէն ներս, որմէ ետք՝ զինք հրաւիրեց խօսելու այս հետաքրքրական եւ այժմէական նիւթին մասին:

Պրն. Մոսկոֆեան ողջունեց տնօրէնութիւնը, ուսուցչակազմը եւ աշակերտութիւնը, իր ուրախութիւնը յայտնելով իր դպրոցին մէջ ելոյթ ունենալու պատեհութիւնը իրեն տրուած ըլլալուն համար, այնուհետեւ, արագ ակնարկ մը նետեց այն վայրերուն վրայ, ուր հանդիպած է «այլափոխուած ու կերպարանափոխուած» հայերու եւ անոնց մէջ յայտնաբերած հայու ջիղ եւ արմատ, իրենց ազգային ինքնութեան վերադառնալու ցանկասիրութեամբ, կոչ ընելով տէր կանգնիլ անոնց: Հուսկ՝ տեսերիզի վրայ, ներկայացուեցաւ Մոսկոֆեանի հեռատեսիլային հարցազրոյցներէն մէկը այս հիմնական թղթածրարին մասին, նաեւ կենդանի պատկերներ համշէնահայերու, դաւանափոխուած թէ իսլամացած հայերու կեանքէն, ուր միշտ հայկական պատկանելիութիւնը կը թեւածէր:

Տնօրէն Պրն. Արա Վասիլեան, շնորհակալական ու քաջալերական ջերմ խօսքերով ողջունեց Պրն. Մոսկոֆեանի եւ տեսերիզի մատուցումով անոր ընկերակից Պրն. Վիգէն Թոսունեանի (դարձեալ Յովակիմեանցի) ներկայութիւնը, շեշտելով այս նիւթին կարեւորութիւնը եւ հետապնդումը, ակնկալելով որ նոր սերունդը կը շարունակէ այդ երթը: Յարգելի հիւրերուն հետ հաւաքական լուսանկարի ու ծաղկեփունջերու յանձնումով, աւարտեցաւ այս յիշատակելի ձեռնարկը:

(Visited 1 time, 1 visit today)



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *